Konferencja Lean 2010

Konferencje Lean Manufacturing już od 10. lat stanowią międzynarodowe forum wymiany doświadczeń w szeroko pojętej dziedzinie, jaką jest Lean Management a także są najlepszą okazją do zdobycia najnowszej wiedzy niezbędnej tym, którzy zainteresowani są poprawą efektywności działań przedsiębiorstw produkcyjnych i organizacji usługowych z wykorzystaniem filozofii szczupłości.

Z okazji jubileuszu, organizatorzy zebrali we Wrocławiu największe światowe autorytety Lean Management: Dra Jamesa Womacka, Prof. Daniela Jonesa oraz Johna Shooka. Oprócz obecności wybitnych gości specjalnych, tegoroczną Konferencję wyróżniła także premiera polskich edycji dwóch książek ich autorstwa: „Zarządzać znaczy uczyć – Rozwiązywanie problemów i rozwój pracowników z wykorzystaniem metody A3” (John Shook) oraz „Szczupłe Rozwiązania, czyli jak przedsiębiorstwa i ich klienci mogą pomnażać korzyści ze wzajemnej współpracy stosując zasady Lean Management” (Jim Womack, Daniel Jones).

Konferencję otworzył Przewodniczący Komitetu Programowego a zarazem pomysłodawca pierwszej Konferencji Lean Manufacturing w roku 2000 i prezes LEI Polska, prof. dr hab. inż. Tomasz Koch.

Przedpołudniową sesję plenarną rozpoczęło wystąpienie twórcy i prezesa Lean Enterprise Academy [LEA] w Wielkiej Brytanii, światowej klasy autorytetu we wdrażaniu koncepcji Lean, współautora bestsellerów: „Maszyna, która zmieniła świat”, „Lean Thinking”, „Zobaczyć całość”, światowego prekursora zastosowania koncepcji Lean Management w służbie zdrowia – profesora Daniela Jonesa. Odwołując się do przykładu Toyoty oraz przedsiębiorstw z różnych innych branż, jak również służby zdrowia, Profesor Jones mówił o tym, jaki jest potencjał poprawy, jakie są problemy i jak Lean może się stać integralną częścią sposobu myślenia i działania najwyższego kierownictwa organizacji. Wskazał też na to, że zastosowanie Lean, pomaga organizacjom zwykle na osiągnięcie poprawy w dziedzinie jakości i niezawodności dostaw na poziomie 75% – 90% i na polu redukcji kosztów na poziomie 30%. (Zachęcamy przy okazji do lektury 2 wywiadów, które w trakcie konferencji udzielił prof. Jones Gazecie Wyborczej na temat zastosowania Lean w służbie zdrowia oraz w administracji.)

Kolejne rozważania można było usłyszeć z ust weterana japońskich i amerykańskich zakładów Toyoty (11 lat pracy dla Toyoty w Japonii oraz USA), pierwszego amerykańskiego menadżera w Toyocie w Japonii oraz współautora, niezbędnego przy dokonywaniu mapowania strumienia wartości, podręcznika „Naucz się widzieć”, Johna Shooka. W swoim wystąpieniu podkreślił on rolę tych, którzy przewodzą w transformacji Lean, a także umiejętności zachowania równowagi między skupianiem uwagi na procesach i ludziach.

Kolejnym prelegentem tegorocznej Konferencji był światowy prekursor ruchu Lean Management, dr James Womack – światowej klasy ekspert w dziedzinie zarządzania, kierownik zespołu badawczego, który wprowadził termin „lean production” (szczupła produkcja). Dr Womack (wspólnie z Profesorem Jonesem) jest autorem książek: „Maszyna, która zmieniła świat” oraz „Lean Thinking”. Dla wielu wiedza z tych książek była głównym motorem do podjęcia pierwszych działań ku usprawnianiu procesów i w dalszym ciągu towarzyszy im w podjętych transformacjach. Dr Womack, roztaczając przed uczestnikami wizję kolejnej dekady zastosowań Lean, zauważył, że, choć większość przedsiębiorstw zdołała wdrożyć podstawowe narzędzia i metody Lean Management, to nie zawsze dostrzegają one konieczność zmiany dotychczasowego systemu zarządzania. Zachęcał więc do sporządzenia raportu A3 dla systemu zarządzania, panującego w każdej firmie. Według Womacka, pomoże to otworzyć oczy na fakt, że utrzymanie poprawy uzyskanej, dzięki wdrożeniu szeregu narzędzi, utrudnione jest często nie przez brak kompetencji menadżerów lecz przez zły system zarządzania.

Podjęte przez dra Womacka rozważania były jednocześnie wprowadzeniem do raportu, przedstawionego przez profesora Tomasza Kocha i dra Remigiusza Horbala z LEI Polska, prezentującego 10 lat rozwoju Lean Management w Polsce oraz prognozę na przyszłość. Wdrażanie Lean Manufacturing w Polsce zostało zapoczątkowane przez producentów samochodów w latach 90-siątych ubiegłego wieku (np. GM Opel i SCANIA, Delphi, Remy, Bosch, WABCO). Za branżą motoryzacyjną szybko podążyła branża AGD (np. Whirlpool Polar, Bosch-Siemens, Electrolux). Kolejnymi były branże: elektroniczna i elektryczna (np. Sonion, Jabil, Lacroix), FMCG (np. Gilette, Phillip Morris) w szczególności firmy z branży spożywczej (np. Mars, Cudbury, Carlsberg, Danone i Heinz) a także medycznej (np. Aesculap Chifa, 3M, MacoPharma). Z branży meblarskiej firma IKEA z sukcesem popularyzuje Lean wśród swoich dostawców. Zainteresowanie Lean pojawia się także w przemyśle ciężkim, branży opakowań czy budowlanej. Szczupła filozofia rozwija się również w nowych obszarach, takich jak: procesy projektowe, usługowe, sprzedażowe a nawet służba zdrowia.

Popołudniowa część pierwszego dnia Konferencji, jak i przedpołudnie drugiego, to seminaria tematyczne. Była to część Konferencji, w której uczestnicy mogli wybrać jedno z pięciu proponowanych bloków tematycznych. Nie był zaskoczeniem fakt, że największą popularnością cieszyły się seminaria dra Jamesa Womacka i prof. Daniela Jonesa, obejmujące rozważania na temat różnic pomiędzy współczesnym zarządzaniem a zarządzaniem zgodnym z zasadami Lean oraz na temat zarządzania całością strumienia wartości. W trakcie pierwszego seminarium omówiono tradycyjne „współczesne” podejście do zarządzania, zapoczątkowane w poprzednim stuleciu przez General Motors oraz General Electric (The Alfred Sloan School of Management) i od tamtej pory rozpowszechniane przez liczne szkoły biznesowe. Podejście to zostało porównane ze „szczupłym” systemem zarządzania, któremu początek dała Toyota (The Eiji Toyoda Gemba School of Management). Porównanie to miało na celu unaocznić, który system zarządzania pozwala na utrzymanie trwałości zmian. Dr Womack podpowiedział, jak dokonać zmiany sposobu zarządzania na zarządzanie zgodne z Lean poprzez cykl PDCA (Plan-Do-Check-Act). Istotną rolę odgrywa tu rozwinięcie strategii na wszystkie poziomy przedsiębiorstwa a także kształcenie menadżerów, angażując podwładnych we wdrażanie strategii na wszystkich szczeblach organizacji, analizę A3 i standaryzowane zarządzanie. Niezbędnym okazuje się wyznaczenie pracownikom wspólnego kierunku działania i zaangażowanie ich w kluczowe zadania. Womack uwypuklił znaczenie analizy A3, która polega na rozwiązywaniu problemów, jak tylko powstaną i pozwala na zakomunikowanie wytycznych z najwyższego szczebla. Analiza A3 daje dobry pretekst do konstruktywnej rozmowy o obecnym systemie zarządzania i jest pierwszym krokiem do rzetelnej analizy systemu zarządzania i ustalenia, w jaki sposób aktualna sytuacja utrudnia rozwój Lean w danej firmie.

Seminarium Prof. Jonesa z kolei dotyczyło często zaniedbywanego przez przedsiębiorstwa kluczowego komponentu koncepcji Lean – zarządzania strumieniem wartości. Omówione zostały w nim zagadnienia związane z definiowaniem luki między efektywnością pożądaną a rzeczywistą przedsiębiorstwa, z potrzebą wsparcia przez najwyższe kierownictwo działań w ramach mapowania i nadzorowania zmian strumienia wartości oraz z powierzeniem odpowiedzialności menadżerowi strumienia wartości. Prof. Jones przekonywał uczestników, że współpraca korzystna dla wszystkich organizacji wzdłuż całego strumienia wartości jest możliwa i wyjaśnił, w jaki sposób można ją osiągnąć.

Osoby zainteresowane koncepcją oraz praktyką zastosowania metody A3 w procesie zarządzania, w celu rozwiązywania problemów, wypracowania porozumienia i uczenia się, wzięły udział w seminarium Johna Shooka pt.: ”Zarządzać znaczy uczyć – metoda raportu A3”. Według Shooka, A3 to ‘sprawozdanie z zastosowania cyklu PDCA, odzwierciedlające sposób, w jaki Toyota przedstawia proces PDCA na jednej kartce papieru. Przy użyciu A3 zaproponowane działania lub rozwiązania mają większą szansę bycia skutecznymi, ponieważ poparte są faktami i konkretnymi danymi’.

Marek Piątkowski, ex-menadżer kanadyjskiej Toyoty, konsultant specjalizujący się w podnoszeniu efektywności przedsiębiorstw poprzez wdrażanie Lean Manufacturing oraz TPS, podczas swojego seminarium odpowiedział na pytania: ”Dlaczego jest wciąż tyle firm, mających trudności z wdrożeniem Lean Manufacturing skoro szczupłe narzędzia i metodyki są dla nas zrozumiałe oraz jakie umiejętności posiadać powinna kadra kierownicza na różnych poziomach, aby być efektywną w środowisku Lean?” W seminarium tym zostało udowodnione, że sukces transformacji zależy od menadżerów, mistrzów i liderów, którzy oprócz tego, że powinni być kompetentni w znajomości wszystkich aspektów Lean, powinni także mieć zaufanie swoich podwładnych, nie sprawując nad nimi władzy w sposób autorytarny. Aby stać się liderem na każdym poziome, należy rozwijać umiejętności ludzkie a także inwestować w szkolenia zogniskowane tematycznie, połączone z coachingiem i zdobywaniem kwalifikacji podczas pracy (on-the-job).

Mimo, ze koncepcja Lean powstała i stosowana była po raz pierwszy w środowisku produkcyjnym, prawie wszystkie szczupłe narzędzia i techniki można z powodzeniem wdrażać także w obszarach administracyjnych i biurowych. O tym właśnie mowa była podczas seminarium prowadzonym przez Małgorzatę Jakubik, konsultanta LEI Polska z kilkunastoletnim doświadczeniem i długim stażem pracy w międzynarodowych korporacjach (np. General Motors, International Paper). Wśród zaprezentowanych zagadnień znalazły się m.in.: mapowanie strumienia wartości w procesach administracyjnych, marnotrawstwo w środowisku biurowym, standaryzacja pracy i czynności wykonywanych w biurze. Dwaj trenerzy i konsultanci LEI Polska – Andrzej Bielewski i dr Remigiusz Horbal (w drugim dniu zastąpił go Robert Kagan), poruszyli kwestię działań, które powinny być podjęte w firmie po wykonaniu mapowania strumienia wartości. Przy wykorzystaniu przykładowego przedsiębiorstwa produkcyjnego omówione zostały podstawowe elementy składowe szczupłego systemy produkcyjnego.

Dzień pierwszy Konferencji zakończyła dyskusja z gośćmi specjalnymi. Uczestnicy Konferencji mieli okazję zadać sporo pytań i uzyskać odpowiedzi od prof. Daniela Jonesa, Johna Shooka i dra Jamesa Womacka.

Popołudnie drugiego dnia Konferencji obejmowało przedstawienie uczestnikom przykładów praktycznego wdrażania koncepcji szczupłego zarządzania. Uczestnicy mogli wybrać po dwie prezentacje studiów przypadku (case studies) różnych firm, zaczynając od przedsiębiorstw z branży FMCG, a kończąc na branży motoryzacyjnej. W trakcie godzinnych sesji studiów przypadków swoimi osiągnięciami podzieliły się firmy: Philip Morris, Gillette, Black Point, Carlsberg, Flextronics oraz Faurecia. Ponad godzinne plenarne wystąpienie vice Prezesa Toyota Motor Manufacturing Poland, Dariusza Mikołajczaka, plenarnym zakończyło drugi dzień Konferencji.

W trzecim dniu Konferencji uczestnicy mieli do wyboru udział w wycieczkach lub w warsztatach tematycznych. Zgodnie z tradycją, wycieczki odbywały się do firm, które słyną z zaawansowania we wdrażaniu filozofii szczupłości. W tym roku organizatorzy przygotowali wycieczki do Toyoty i Faurecii w Wałbrzychu oraz w Jelczu-Laskowicach.

Atrakcją wyłącznie dla najwyższej kadry kierowniczej był warsztat prowadzony przez wybitnego sensei, Johna Shooka. Uczestnicy tego warsztatu, wspólnie z prowadzącym, dokonali analizy umiejętności przywódczych, niezbędnych do przeprowadzenia transformacji i kierowania szczupłym przedsiębiorstwem, a także dowiedzieli się, jak stworzyć kulturę organizacyjną, w której pracownicy wykazywać będą inicjatywę do rozwiązywania problemów i doskonalenia swojej pracy. Usłyszeli również, dlaczego ważne jest, by szef nie podawał gotowych rozwiązań swoim podwładnym a jednocześnie kierował organizacją w taki sposób, jakby „nie miał władzy” oraz dlaczego warto przejść od kultury ukrywania problemów do kultury ich demaskowania. David Brunt, jeden z najbardziej doświadczonych konsultantów LEA, który prowadził mapowania ponad 300 strumieni wartości w sektorze produkcyjnym i usługowym, w takich branżach, jak produkcja stali, motoryzacja etc., poruszył zagadnienie rozwinięcia strategii (Hoshin Kanri), które jest procesem motywującym i angażującym wszystkich w organizacji do uzyskiwania trwałych usprawnień w sposobie funkcjonowania biznesu. Oba warsztaty miały charakter interaktywny.

Dzięki warsztatowi Marka Piątkowskiego, na terenie firmy Electrolux, uczestnicy mogli dowiedzieć się, czym jest praca standaryzowana i jak powinna przebiegać jej implementacja. W trakcie warsztatów poszczególne grupy uczestników nie tylko przeanalizowały szereg stanowisk z linii montażowej pralek, ale także zaprojektowały konkretne usprawnienia, przyjęte z uznaniem przez dyrektora oławskiego oddziału Electroluxa, który zapowiedział, że zostaną wdrożone.

Interesujące wnioski płyną z analizy procentowego udziału uczestników reprezentujących daną branżę. W tegorocznej Konferencji udział wzięło prawie 300 uczestników z niemal 100 firm produkcyjnych i usługowych. Najliczniejszy udział reprezentowała branża motoryzacyjna (19%) oraz branża elektryczna i elektroniczna (16%). W obu przypadkach nastąpił 3% wzrost udziału uczestników w stosunku do roku 2009. Reprezentanci branży FMCG stanowili 14% wszystkich uczestników. Niewiele mniej, bo 12% uczestników pochodziło z sektora AGD, gdzie również notuje się tendencję wzrostową porównując do lat poprzednich. Spore przedstawicielstwo miał również przemysł maszynowy i ciężki. Pozytywnym zjawiskiem jest zwiększająca się różnorodność branż, z jakich pochodzą uczestnicy Konferencji. W tym roku do grona uczestników dołączyło 20 nowych korporacji, co pozwoliło na jeszcze większą wymianę doświadczeń między uczestnikami.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom i prelegentom za aktywny udział w X Jubileuszowej Edycji Konferencji Lean Manufacturing, a także w dziewięciu poprzednich edycjach i za daną nam możliwość wypełniania naszej misji, którą jest szerzenie i rozwijanie najnowszej wiedzy na temat szczupłego podejścia oraz pomoc organizacjom w transformacji i ciągłym doskonaleniu. Mamy nadzieję, że bogaty program Konferencji spełnił oczekiwania nawet najbardziej wymagających uczestników, a zdobyta praktyczna wiedza umożliwi zwiększenie efektywności i konkurencyjności Państwa przedsiębiorstw!